Επισημάνσεις

Αυτόπτες μάρτυρες εν δράσει

Προσοχή, κάποιος σας παρακολουθεί. Κάποιος σας καταγράφει. Κάποιος πολύ σύντομα θα σας κάνει «ρόμπα» σε όλο τον πλανήτη. Ειδικά αν είστε επώνυμος. Ο διαδικτυακός τόπος YouTube, όπου όποιος θέλει ανεβάζει ό,τι βίντεο τραβάει η όρεξή του (δηλαδή έχει τραβήξει ο ίδιος), εξελίσσεται στον απόλυτο χαφιέ. Κινητά τηλέφωνα, κάμερες και φωτογραφικές μηχανές καταγράφουν ακόμα και τις αρπαχτές που κάνουν τραγουδιστές, ηθοποιοί και λοιποί περφόρμερς στα ανά την υφήλιο χωριά. Τα ντοκουμέντα έχουν ανέβει στο λεπτό στο Internet. Ε λοιπόν όχι, τώρα πια δεν μπορείς να είσαι τσαπατσούλης, δεν μπορείς κοροϊδεύεις τον κόσμο κάνοντας ότι τραγουδάς ενώ ακούγεται playback. Όλα καταγράφονται και κοινοποιούνται. Δεν μπορείς όμως ούτε να είσαι μια μέρα ντεφορμέ, ούτε να έχεις κρυώσει… Το φτάρνισμα που θα σου έρθει την ώρα που θα πας να βγάλεις την κορώνα ή την τούμπα που θα φας επειδή δεν πρόσεξες τα καλώδια των ηχείων, θα τα δουν όλοι! Άγριο δεν είναι;

Το αμπαλάζ μετράει (;)

Και άρτος αλλά και θέαμα. Οι συναυλίες των μεγάλων σταδίων όπως η αυριανή των U2 είναι αδύνατον να περιοριστεί μόνο στα της μουσικής, μόνο στον ήχο δηλαδή. Χρειάζεται απαραιτήτως και την εικόνα, το θέαμα που προσφέρεται επί σκηνής. Λογικό και αυτονόητο. Όταν παίζεις στα τεράστια γήπεδα πρέπει να ανακαλύψεις τρόπους να απασχολήσεις το κοινό. Πολύ περισσότερο σε συναυλίες ποπ ονομάτων, όπως η Σακίρα και η Μαντόνα π.χ., που δεν διαθέτουν δα και το ρεπερτόριο εκείνο το οποίο θα κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον των θεατών. Χρειάζονται κόλπα, ένα κομφετί, κάποιο χορευτικό τέλος πάντων, μία γιρλάντα. Όχι βέβαια πως οι U2, ειδικά αυτοί, έχουν την ανάγκη της εικόνας. Μάλλον συμπληρωματικά δρα στην περίπτωσή τους. Με τριάντα χρόνια καριέρας διαθέτουν πολλά σπουδαία τραγούδια, ικανά να συμπληρώσουν όχι ένα, αλλά δύο και τρία σετ συναυλιών. Μόνο έναν καλλιτέχνη έχω δει έως τώρα να παίζει σε στάδια, να μαζεύει εύκολα 60 και 70 χιλιάδες κόσμο και όμως να στηρίζεται αποκλειστικά στη μουσική του. Ο μέγας Μπρους Σπρίνγκστιν που έχει την ικανότητα να συνεπαίρνει τα πλήθη με την κιθάρα και τη φωνή του απλώς. Μοναδικός. Φυσικά και στις περιπτώσεις των μεγάλων συναυλιών δεν θα μπορούσε να μην αναπτυχθεί κάποια μορφής διαμάχη μεταξύ των μουσικόφιλων. Ορισμένοι λοιπόν τις απαξιώνουν, μιλάνε για τσίρκο, θεωρούν πως χάνεται η ουσία της μουσικής. Και υποστηρίζουν πως μόνο στις συναυλίες των μικρών κλαμπ βρίσκει νόημα ένας συνειδητοποιημένος ακροατής. Διαφωνώ. Όχι τόσο γι’ αυτό που λένε, ίσως σε κάποιες περιπτώσεις να έχουν και δίκιο, αλλά για το γεγονός πως το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Το ίδιο καλά μπορείς να περάσεις και σε μικρά και σε μεγάλα live. Όπως και το ίδιο άσχημα. Δεν είναι το μέγεθος το σημαντικό της υποθέσεως. Και όχι μόνο στη μουσική, ούτε καν στο σεξ δεν συμβαίνει αυτό.

Δημήτρης Κανελλόπουλος

Μπροστά στο χρήμα τι είναι η τέχνη!

Μέσα από την κατασκότεινη λίμνη αναδύονται ορμητικά αμέτρητα πιράνχας, απειλώντας να κατασπαράξουν μια άμοιρη νεανική παρέα. Η μπανάλ υπόθεση της ταινίας τρόμου «Πιράνχας 3D», ουδόλως πτόησε την παραγωγό εταιρεία, η οποία ήδη ανακοίνωσε τη δημιουργία του σίκουελ, με ακόμη πιο ακριβή τρισδιάστατη τεχνολογία: Πρόκειται για τη νέα μόδα στο Χόλιγουντ. Και πίσω της, όπως πάντα, κρύβονται χρηματικά κίνητρα. Διότι, αφότου το απολύτως δημοκρατικό διαδίκτυο κατασπάραξε σαν πιράνχας το Χόλιγουντ –με άπειρους χρήστες να «κατεβάζουν» δωρεάν ταινίες από το ίντερνετ για να τις δουν… οικείως–, τα κολοσσιαία στούντιο σχεδίασαν ρεβάνς: Δόλωμα αποτελεί το 3D, ώστε να επιστρέψει ο κόσμος στους κινηματογράφους, να βυθιστεί στη μαγεία της σκοτεινής αίθουσας, στην απαράμιλλη μέθεξη. «Άβαταρ», «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», «Πιράνχας», πολλά θα δουν τα μάτια του. Βεβαίως, τo 3D αναιρεί την ουσία της κινηματογραφικής τέχνης. Όπως και η ζωγραφική, ο κινηματογράφος διαθέτει δύο διαστάσεις αλλά υποβάλλει την αίσθηση της τρίτης στα μάτια μας. Αυτή είναι η αισθητική και δραματική του δύναμη. Το περίφημο βάθος πεδίου μας παρασύρει σε δημιουργική συμμετοχή (όχι σε υποταγή στο βομβαρδισμό του γκάτζετ). Εβδομήντα χρόνια αφότου γυρίστηκε ο «Πολίτης Κέιν» του Ορσον Ουέλς, τι ανάγκη έχει από τρισδιάστατα γυαλιά;

Κατερίνα Δαφέρμου

Δηλώσεις αυλικής ταπεινοφροσύνης

«Ευχαριστούμε τον κ. Γλίξμπουργκ που πάντρεψε το γιο του στην Ελλάδα», ήταν ο τίτλος ανυπόγραφου άρθρου που έγινε και υπέρτιτλος στην ηλεκτρονική ειδησεογραφική ιστοσελίδα newsit του Νίκου Ευαγγελάτου. Με περισπούδαστο ύφος το άρθρο εξηγούσε ότι στην κρίση που διανύουμε, αυτό το κοσμικό πανηγύρι ωφελεί την Ελλάδα καθώς «μέλη του διεθνούς jet set, επέλεξαν τη χώρα μας για ένα γάμο που φέρνει έσοδα για το νησί και προβολή για τον τουρισμό μας». Πριν και μετά από αυτή τη δήλωση αυλικής ευγνωμοσύνης και ταπεινοφροσύνης προς τον εξοχότατο και τις ορντινάτσες του, υπήρξαν στην ίδια ιστοσελίδα πολλά αντίστοιχης (ανύπαρκτης) σοβαρότητας άρθρα για το νυφικό, τις πριγκιπικές μπομπονιέρες, τον αμαξά που μετέφερε τους νεόνυμφους, τους «γαλαζοαίματους» που επισκέφθηκαν τις Σπέτσες, όλα συνοδευμένα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις των χιλιάδων εμβρόντητων αναγνωστών του newsit, ο Νίκος Ευαγγελάτος την επόμενη μέρα, με ενυπόγραφο άρθρο του, προσπάθησε να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα. Το κείμενό του, ωστόσο, ολίγον ακατανόητο και εμφανώς βιαστικά και απολογητικά γραμμένο έριξε κι άλλο λάδι στη φωτιά και ακολούθησαν δεκάδες, δικαιολογημένα, οργισμένα σχόλια αναγνωστών. Λίγο προσοχή παιδιά του newsit! Κανένας πρώην βασιλιάς, και μάλιστα με τις αμαρτίες που βαραίνουν τον Γλίξμπουργκ, δεν μπορεί να ωφελήσει την Ελλάδα. Αυτός περνάει μια χαρά με την περιουσία που άρπαξε από το ελληνικό δημόσιο. Εμείς εξακολουθούμε να πληρώνουμε τα σπασμένα αυτού και των ομοίων του.

Γιάννης Κουκουλάς

Τι θα πει «Γραφικός» πολιτικός;

Ο Ernst Gombrich, ένας από τους σημαντικότερους και πολυγραφότερους ιστορικούς της τέχνης, στο μνημειώδες έργο του με τίτλο «Το Χρονικό της Τέχνης» (εκδ. ΜΙΕΤ, σελίδα 419) εξηγεί την προέλευση της λέξης «γραφικό» (picturesque) στα εικαστικά πράγματα. Θεωρεί ο Gombrich ότι σημαντικό ρόλο στην καθιέρωση της λέξης έπαιξαν οι πίνακες του Γάλλου ζωγράφου Claude Lorrain που με τις τοπιογραφίες του τον 17ο αιώνα άλλαξε την οπτική με την οποία οι Άγγλοι αντιμετώπιζαν την ύπαιθρο φτάνοντας να χαρακτηρίζουν ως γραφικό ένα τοπίο που τους θύμιζε τις ζωγραφικές εκδοχές του Γάλλου καλλιτέχνη. Μέχρι σήμερα εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη δίνοντάς της διαφορετικές ερμηνείες, συνήθως για να χαρακτηρίσουμε όμορφα παραδοσιακά μέρη ή ιδιόρρυθμους χαρακτήρες ανθρώπων. Το αποκορύφωμα της στρέβλωσης είναι η «ομολογία» του οριστικού μας διαζυγίου με τη φύση: όταν βλέπουμε ένα ωραίο φυσικό τοπίο αναφωνούμε πως «μοιάζει με ζωγραφιά». Ας είμαστε όμως λίγο προσεκτικοί όταν τη χρησιμοποιούμε αφειδώς, άστοχα και ανεπιτυχώς στην περίπτωση πολιτικών. Χαρακτηρίζουμε γραφικούς τον τηλεπλασιέ Ελληναρά Άδωνι Γεωργιάδη, τον νομάρχη-μπουζουκοτραγουδιστή-Ζορρό-Πανίκα-Ψωμιάδη, τον ανερμάτιστο και καθημερινά παραληρούντα Θεόδωρο Πάγκαλο, τον αεί πρόεδρο Στέλιο Παπαθεμελή και τόσους άλλους. Όχι, αυτοί οι τύποι δεν είναι ούτε αστείοι ούτε γραφικοί. Ή τουλάχιστον δεν είναι γραφικοί ως προς τη γνησιότητα της προέλευσης της λέξης. Οι πράξεις και τα λόγια τους πέφτουν σα βαρίδια στις πλάτες του λαού, δεν είναι γραφικά. Κάτι άλλο είναι και πρέπει να τους χαρακτηρίζουμε κάπως αλλιώς.

Γιάννης Κουκουλάς